Επειδή διάλεξαν πιο πετυχημένες μεθόδους (άρα συμπεριφέρθηκαν εξυπνότερα για την ικανοποίηση των στόχων τους) είναι λιγότερο ικανοί; Στην παραπάνω απάντηση δεν αναφέρεσαι σε κριτήρια ικανότητας, αλλά μάλλον σε κριτήρια ηθικής και σε μια ρομαντική ιδέα της ηθικής του Έλληνα που ποτέ δεν είχε σχέση με την πραγματικότητα και για να την δεχθεί κανείς θα έπρεπε να ξεχάσει την πολεμική Σπάρτη, την χρήση της οικονομικής ισχύους της αρχαίας Αθήνας για την πλάγια υποδούλωση άλλων πόλεων-κρατών, τον κατακτητή Μέγα Αλέξανδρο και τους χίλιους-δυο πολέμους στην αρχαία Ελλάδα.
Η επιστήμη με την αρχαία ελληνική έννοια της λέξης, που είναι συνώνυμη με την γνώση, ή καλύτερη την αναζήτηση της γνώσης, δεν είναι πρωτότυπο προϊόν της αρχαίας ελληνικής κουλτούρας. Οι πρώτες συστηματικές προσεγγίσεις στην απόκτηση γνώσης αφορούν κυρίως τους Βαβυλώνιους και τους Αιγύπτιους. Οι κύριες πρωτοτυπίες στην αρχαία Ελλάδα είναι ο Αριστοτέλης (για την εισήγηση της πρώτης επιστημονικής μεθόδου βασισμένης στην παρατήρηση και την επαγωγή) και ο Ευκλείδης (για την πρώτη συνεκτική μαθηματική θεωρία). Ωστόσο, ούτε ήταν οι πρώτοι μελετητές της φύσης με συστηματικό τρόπο, ούτε απέκτησαν γνώση εκ του μηδενός, χωρίς την επίδραση της γνώσης των παλαιότερων μελετητών από άλλες γεωγραφικές περιοχές. Η θεμελίωση της σύγχρονης επιστήμης, όμως, ξεκινά μόλις τον 16ο αιώνα, με την ανάπτυξη της ορθολογικής σκέψης και των εργαλείων της συστηματικής μελέτης του φυσικού κόσμου. Κι αν κρίναμε την αρχαία ελληνική γνώση με τα σύγχρονα κριτήρια, τότε θα έπρεπε να απορρίψουμε το μεγαλύτερο μέρος της γνώσης της εποχής ως μη επιστημονική. Παραδείγματος χάριν, είναι σχεδόν πλήρως άχρηστη οποιαδήποτε αστρονομική θεωρία της εποχής, εφόσον όλες οι εξηγήσεις για τις κινήσεις των πλανητών ήταν λανθασμένες - ό,τι ήταν σωστό ήταν απλή παρατήρηση, δηλ. τα γεγονότα, όχι οι εξηγήσεις τους.
Θα μπορούσε επίσης κανείς να τονίσει το προφανές, τα πολιτιστικά μνημεία, τις τέχνες και την γνώση παλαιότερων ή μεταγενέστερων εποχών, ή τις ελλείψεις της αρχαίας ελληνικής σκέψης.
Ωστόσο, όλα αυτά θα ήταν άσχετα με το θέμα της παιδείας, γιατί η γνώση είναι λανθασμένο κριτήριο. Αν το επιλέγαμε ως κριτήριο, λόγω της φυσικής τάσης της γνώσης να εξελίσσεται πάνω σε προηγούμενη γνώση, τότε οποιαδήποτε εποχή είναι ιστορικώς μεταγενέστερη από μία άλλη, είναι αυτομάτως και καλύτερη. Η παιδεία αφορά την πρόσβαση στην γνώση και τις προοπτικές ανάπτυξης νέας γνώσης.
Στην αρχαία Αθήνα, λοιπόν, που φαντάζομαι πως είναι το παράδειγμα της υπέροχης αυτής ελληνικής παιδείας, η εκπαίδευση γινόταν κυρίως στο σπίτι, από τους γονείς, για το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού, εφόσον μόνο οι πλουσιότεροι είχαν την ευκαιρία και το δικαίωμα να προσλαμβάνουν εκπαιδευτές. Έως την εποχή του Σόλωνα, αυτό το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού θα σταματούσε την εκπαίδευση του στην ανάγνωση και γραφή και, προφανώς, περιορισμένη στο επίπεδο γνώσης των γονέων. Από τον Σόλωνα και έπειτα υπάρχει μία βελτίωση, με την συστηματική εκμάθηση της επαγγελματικής τέχνης του πατέρα. Η συστηματική παροχή γνώσης για τον φυσικό κόσμο, σε όσους είχαν την δυνατότητα, ξεκινά πολύ αργά, στο 10ο με 14ο έτος της ηλικίας (ανάλογα με την ιστορική περίοδο), εφόσον έως τότε η εκπαίδευση αφορά μόνο την φυσική άσκηση, με προφανή σκοπό την επάρκεια σε πολεμιστές.
Ε, συγγνώμη, αλλά η σύγχρονη παιδαγωγική, με όσα προβλήματα κι αν αντιμετωπίζει στην πράξη στην σύγχρονη Ελλάδα, υπερτερεί.






