Το ότι υπάρχει μετακίνηση μεγάλου μέρους των χρηστών από τα forums προς τα social media είναι αυταπόδεικτο. Αρκεί να σκεφτεί κανείς πόσοι παλιοί χρήστες που σταμάτησαν να μπαίνουν στο er μετακινήθηκαν σε κάποιο άλλο φόρουμ, και πόσοι έχουν σήμερα ενεργό λογαριασμό στο φβ. Και ναι, υπάρχουν ζωντανά εξειδικευμένα φόρουμ, αλλά το er ξεκίνησε ως metal forum αλλά από τα πρώτα χρόνια οι περισσότεροι χρήστες διεύρυναν πολύ τα μουσικά τους ακούσματα. Οπότε από τα πρώτα χρόνια αυτό που συνείχε τα μέλη δεν ήταν το ενδιαφέρον για το μέταλ, δεν έμπαινε πιστεύω πολύς κόσμος στο er για να ενημερωθεί για μέταλ κυκλοφορίες, αλλά ο χαρακτήρας που είχε το φόρουμ, που βασικό κομμάτι του ήταν αυτή η ελευθερία έκφρασης. Δεν διαφωνώ ότι μπορεί ο ίδιος λόγος να ήταν που αργότερα τους έκανε να φύγουν ή τους κούρασε. Πάντως το er δεν συγκέντρωσε τον όποιο κόσμο είχε μετά από το πρώτο διάστημα κυρίως επειδή ήταν ένα μέταλ φόρουμ, αλλά επειδή ήταν ένα μέταλ φόρουμ με τον συγκεκριμένο χαρακτήρα, υπήρχαν και πιο moderated metal forums για όσους προτιμούσαν κάτι τέτοιο. Πάντως η μορφή του φβ για μένα είναι ανώτερη από αυτή του φόρουμ σαν πλατφόρμα, γιατί δίνει όλες τις δυνατότητες που δίνει ένα φόρουμ (σε μια ομάδα πχ, όπου μπορούν να ποστάρουν όλα τα μέλη), αλλά δίνει και μια πιο εξατομικευμένη εμπειρία. Δεν είναι σίγουρα η μορφή του φόρουμ ο μόνος λόγος που έφυγε κόσμος, αλλά νομίζω ότι για κάποιους τουλάχιστον έπαιξε ρόλο και το ότι υπήρχε πλέον κάτι καλύτερο. Ήμουν μεγάλος οπαδός της μορφής του φόρουμ πριν είκοσι χρόνια, αλλά για μένα είναι εμφανές ότι πλέον υπάρχουν καλύτερες πλατφόρμες.
Εγώ αυτό που λέω είναι το εξής, αν γενικά η φιλοδοξία είναι να συνεχίσουν να έχουν επαφή 40-50 άτομα ή όσα μπαίνουν μία στο τόσο, αυτή τη λειτουργία μπορεί πρακτικά να την επιτελέσει μια χαρά και η ομάδα στο φβ, είτε μας αρέσει είτε όχι. Δεν χρειάζεται δηλαδή να συνεχίσουν να τρέχουν έξοδα για κάτι τέτοιο. Η άλλη επιλογή είναι να μεταφερθεί στον σέρβερ του ghoul (πάντως πιάνει αρκετό χώρο γιατί ο αριθμός των ποστ είναι ψιλοτεράστιος) ώστε το μόνο έξοδο που θα μείνει θα είναι το domain.
Αν, τώρα, υπάρχει όρεξη και φιλοδοξία να ξαναγίνει το er μια ζωντανή κοινότητα, που δεν ξέρω αν είναι εφικτό, αλλά αν τεθεί ένας τέτοιος στόχος τότε πιστεύω ότι το καλύτερο θα ήταν να γίνει μια νέα αρχή, σε μία πιο σύγχρονη πλατφόρμα. Ίσως πχ στο diaspora ή το discord που αναφέρθηκε (η αλήθεια είναι ότι δεν τα έχω χρησιμοποιήσει οπότε δεν έχω κάποια συγκεκριμένη πρόταση, ίσως να υπάρχει και κάποια καλύτερη λύση). Αλλά αυτό ίσως χρειάζεται και περισσότερα resources στον server, ίσως να μη μας καλύπτει του ghoul πχ. Το σκεπτικό μου πάντως είναι ότι για τους χ, ψ λόγους, αρκετός κόσμος μέσα στα χρόνια εγκατέλειψε το er, και δεν έχουμε λόγους να πιστεύουμε ότι θα αλλάξουν γνώμη χωρίς κάποια ουσιαστική αλλαγή. Ακόμα κι αν πούμε ότι θα έχουμε πλέον αυστηρό moderating, πιστεύει κανείς ότι αν στείλουμε ένα mass email και τους πούμε, ε, παιδιά, εκείνο το λίγο-μέταλ-λίγο-απόλα φόρουμ χωρίς moderating που μπαίνατε πριν δέκα χρόνια, πλέον είναι ένα λίγο-μέταλ-λίγο-απόλα φόρουμ με moderating, ψηθείτε να ξαναρχίσετε να μπαίνετε!, θα ενδιαφερθεί κανείς; Αν, από την άλλη, το er προσφέρει μια εναλλακτική στο φβ, χωρίς παρακολούθηση και με συζητήσεις για 5-10 πράγματα που μπορεί να ενδιαφέρουν έναν κόσμο, ίσως, ΙΣΩΣ έχει καλύτερη τύχη.
Όσον αφορά την επαναδιαπραγμάτευση της έννοιας της ελευθερίας του λόγου σε ένα ενδεχόμενο νέο ξεκίνημα, νομίζω όπως είπα και παραπάνω ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχει ανοχή σε σεξιστικό-εθνικιστικό-ρατσιστικό λόγο, και θα μπορούσε να υπάρχει moderating σε περιπτώσεις πχ που κάποιος χρήστης-στρια δέχεται συνεχείς παρενοχλήσεις. Αλλά το να πάμε σε ένα μοντέλο αυστηρού moderating νομίζω ότι, ακόμα και να θέλαμε κάτι τέτοιο, ε, θα ήταν λίγο το αντίθετο του er, δεν θα υπήρχε λόγος να λέγεται er πια.
