Βυζαντινή Αυτοκρατορία

[Raven Lord]

υπάρχουν και παλιότερες συζητήσεις στο er, οι οποίες όμως αναλώθηκαν σε άσκοπες διαμάχες και κατέληξαν να καταλαμβάνουν πολλές σελίδες, οπότε ανοίγω καινούριο thread.

τα παρακάτω προέρχονται από τον γνωστό "Ιό" και περιέχουν ενδιαφέροντα στοιχεία για τη ζωή στην ανατολική ευρώπη του μεσαίωνα - μάλλον την ανατολική ρωμαϊκή αυτοκρατορία/βυζάντιο

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ -Ο κοντινός μας μεσαίωνας
(http://www.iospress.gr/ios1998/ios19981101a.htm)

επίσης, στοιχεία για την αντιμετώπιση των αιρετικών και τις μεθόδους καταστολής του βυζαντινού κράτους.

Μια Κυριακή το 843 μ.Χ. (http://www.iospress.gr/ios1997/ios19970330a.htm)

αργότερα θα επανέλθω και με την άποψή μου.

[Raven Lord]

κάποια ενδιαφέροντα αποσπάσματα:


το δεσποτικό βυζάντιο και η εκκλησία ως μηχανισμός εξουσίας και καταστολής σε ανατολή και δύση (παρόλο που οι ρόλοι διαφοροποιούνται).

Περιοριζόμαστε εδώ στο ερώτημα της σχέσης του κράτους με την εκκλησία ως προς την ανοχή και την καταστολή. "Σίγουρα το Βυζάντιο δεν γνώρισε το φαινόμενο που γνώρισε η Δυτική Ευρώπη. Το κράτος έμεινε αλώβητο και εκφραζόταν στο πρόσωπο του απόλυτου μονάρχη. Η εκκλησία είναι ίσως ο κυριότερος μηχανισμός του κράτους, αλλά παραμένει μηχανισμός του κράτους. Δηλαδή προστατεύει το κράτος, προβάλλει τις ιδέες του κράτους. Τις λίγες φορές που έρχεται σε σύγκρουση με το κράτος, αργά ή γρήγορα υποτάσσεται στην εξουσία του απόλυτου μονάρχη. Στη Δύση, αντιθέτως, η πηγή της πολιτικής και πνευματικής εξουσίας της εκκλησίας είναι εκτός του κράτους, δηλαδή ο Πάπας.



Κατά την αγγλίδα ιστορικό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση της οικογενειακής δομής και, πιο συγκεκριμένα, η μελέτη του πατριαρχικού συστήματος που διαπερνούσε τη λειτουργία της βυζαντινής οικογένειας. Αποκτά έτσι νέο ερμηνευτικό βάρος ο έλεγχος του πατέρα πάνω στη νεότερη γενιά: ο εξαναγκασμός αγοριών και κοριτσιών να παντρεύονται σύμφωνα με τις επιλογές του, ο συχνός εγκλεισμός τους σε μοναστήρι, η (παράνομη) ώθησή τους στην πορνεία, ο ευνουχισμός νεαρών αγοριών και η προετοιμασία τους για τη σταδιοδρομία του ευνούχου. Δεν υπήρχε όμως μόνον η πατρική εξουσία: οι άνδρες συγγενείς πίεζαν συστηματικά τις γυναίκες της οικογένειάς τους, ιδιαίτερα αν διέθεταν περιουσία, να ακολουθήσουν τις δικές τους γαμήλιες στρατηγικές. Με δύο λόγια ο πατέρας, ο παππούς ή ο επικεφαλής της οικογένειας ασκούσε αποτελεσματικό και σκληρό έλεγχο πάνω στα μέλη της που ήταν γένους θηλυκού ή ανήκαν σε μια νεότερη γενιά.


Λογοκρισία και από τους "ορθόδοξους" "πατέρες"...


Τα βιβλία που καίγονται

Με ποια μορφή παρουσιάζεται η πρακτική της λογοκρισίας κατά τη βυζαντινή περίοδο; Οπως είναι αναμενόμενο, η γραπτή διατύπωση των κάθε είδους αιρετικών ιδεών απαγορεύεται και διώκεται. "Εις την Δ' Οικουμενικήν Σύνοδον και ούτοι οι θεοφόροι Πατέρες μετά του ευσεβούς βασιλέως ώριζαν να αφανίζωνται τα βιβλία των κακοδόξων εν πυρί και αυτούς τους κακοδόξους να παιδεύουν με φυλακάς και πολλούς δαρμούς." (Απάντηση των πατριαρχών Αλεξανδρείας Παϊσίου και Αντιοχείας Μακαρίου Γ', στο ερώτημα "εάν οι αιρετικοί λαοί οι εναντίον της αγίας του Χριστού Εκκλησίας πρέπει να παιδεύωνται και εξωτερικώς". Αναφέρεται από τον Γεώργιο Πουλή, στο "Εγκλημα και τιμωρία στο Βυζάντιο".)
Μη φανταστούμε όμως ότι υπάρχει κάποιο ειδικό κεντρικό όργανο στο οποίο υποβάλλονται προς έγκριση τα γραπτά κείμενα. Οπως μας εξηγεί ο κ. Μαυρομμάτης, πέραν των αιρετικών, "όποιος γράφει έχει δυο επιλογές. Η μια να πει αυτά που νομίζει και να υποστεί τα επίχειρα, η δεύτερη να τα πει συγκαλυμμένα, έτσι ώστε όλοι να καταλάβουν, αλλά να μη θιγεί η ουσία του πολιτεύματος. Στο βυζαντινό κράτος δεν χωρεί ανοιχτή αντιπολίτευση. Η απόφαση ενός θείου προσώπου, όπως είναι ο αυτοκράτορας, δεν μπορεί να είναι λαθεμένη." Βεβαίως υπάρχει αντιπολίτευση, αλλά οι φορείς της χρησιμοποιούν έναν ειδικό κώδικα για να αποφύγουν την ευθεία αμφισβήτηση του αυτοκράτορα. "Χρησιμοποιούν παραδείγματα από το ιστορικό παρελθόν. Αν θέλουν να πουν ότι έγινε κάποιο στρατηγικό σφάλμα, αναφέρονται, π.χ., στον Λεωνίδα και τους Σπαρτιάτες, υπονοώντας τον αυτοκράτορα και το στρατό του."
Αν εξαιρεθούν οι διώξεις των αιρετικών, υπάρχουν κρούσματα που κάηκαν "επικίνδυνα" γραπτά, αλλά αυτό συμβαίνει κατά κανόνα μετά θάνατον. "Αυτό συνέβη με τα έργα του Πλήθωνος, τα οποία έκαψε ο Πατριάρχης μετά το θάνατο του φιλοσόφου, επειδή εισήγαν καινά δαιμόνια. Η συνήθης ποινή του λόγιου, ο οποίος εκ συστήματος αμφισβητεί τα πάντα, στη χειρότερη περίπτωση είναι η εξορία."


η εικόνα του Άλλου...

Ποια ήταν τα στερεότυπα που καλλιεργούσαν οι Βυζαντινοί για την εικόνα του Αλλου; Τι πίστευαν δηλαδή για τους λαούς που κατοικούσαν στην περιφέρεια της αυτοκρατορίας και απέκλιναν από τα συνήθη χαρακτηριστικά του ιδεατού `Ρωμαίου το γένος';
Τα στερεότυπα αυτά συνδέονται συχνά με τα κυρίαρχα κοινωνικοπολιτικά ιδεολογήματα της εποχής. Είναι φυσικό, πχ, οι θιασώτες της ελέω Θεού μοναρχίας να αντικρίζουν με περιφρόνηση τους "καθυστερημένους" επήλυδες των μεγάλων πληθυσμιακών μετακινήσεων, που εξακολουθούσαν να ζούν χωρίς συγκεντρωτική μορφή διακυβέρνησης


Ούτως ή άλλως, όταν εμείς χτίζαμε Αγιές Σοφιές, οι σημερινοί Ευρωπαίοι εταίροι μας είχαν πάψει να τρώνε βελανίδια, εξακολουθούσαν όμως να αγνοούν το σαβουάρ βίβρ της τραπεζοκομίας. Βραστά, ψητά ή σουβλιστά, τα κρέατα στη μακρινή Δύση ξεκοκαλίζονται με τρόπο που προκαλεί φρίκη στον πολιτισμένο Ευστάθιο

χααα... φαίνεται ότι τελικά έχουμε κάποια κοινά με τους βυζαντινούς και τους αρχαίους έλληνες... τα ξύδια είναι σταθερή αξία

Με περιέργεια αντικρίζει ο ίδιος τις ταξικές διακρίσεις των δυτικών στο ποτό, με τους λεφτάδες να απολαμβάνουν κρασιά κλάσεως και την πλέμπα να τη βγάζει με μπίρα

:wink: βουλγάρες... σταθερή αξία κι αυτές :P

Μοναδική αχτίδα φωτός σ' αυτή την καθόλου πολυπολιτισμική κουλτούρα: οι γυναίκες του Αλλου. Μπορεί η έκφραση "την όψιν Σκύθης και άχαρις" του Μιχαήλ Ατταλειάτη να μη θεωρείται ιδιαίτερα κολακευτική για τα άρρενα μέλη του βουλγαρικού λαού, ο Ιωάννης Τζέτζης όμως εκφράζει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο την εκτίμηση των συγχρόνων του για "τας κατά Παιονίαν ευπύγους γυναίκας" της ίδιας φυλής.




Ο "ΑΙΡΕΤΙΚΟΣ". Τον αιρετικό τον ανέχεται η βυζαντινή κοινωνία στο μέτρο που είτε είναι γραφικός είτε περιορίζεται σε ανώδυνο κήρυγμα. "Αρχίζει να γίνεται επικίνδυνος αφ' ης στιγμής προσηλυτίζει και όταν οι προσηλυτιζόμενοι αποκτήσουν κάποια αριθμητική δύναμη ή μπουν στην ανώτερη τάξη. Δηλαδή, οι ιδέες όσων απευθύνονταν μόνο στα κατώτερα στρώματα ήταν σχετικά ανεκτές. Μόλις αρχίσουν να μυούνται μέλη της άρχουσας τάξης, το κράτος και οι μηχανισμοί ασφαλείας αρχίζουν να ανησυχούν. Οταν η δράση του αιρετικού αρχίσει να απειλεί το κράτος στο καίριό του σημείο, τότε υπάρχει καταστολή. Το κράτος μεριμνά για την ανίχνευση και τον ενδεχόμενο κολασμό των αιρετικών, πριν αντιληφθεί η εκκλησία ότι θίγεται. Προστατεύει έτσι όχι μόνο την εκκλησία, αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό. Η εκκλησία πρέπει να προστατευτεί, εφόσον είναι ο κύριος μηχανισμός προπαγάνδας, ο κύριος μηχανισμός που συνδέει από τον αυτοκράτορα μέχρι τον τελευταίο υπήκοο και πρέπει να μείνει αλώβητος. Ο αιρετικός, σε τελευταία ανάλυση, μπορεί να θίγει την εκκλησία, μη αποδεχόμενος αίφνης το ιερατείο, αλλά το κράτος αυτό το εισπράττει ως απειλή εναντίον της ακεραιότητάς του, θεωρεί τον αιρετικό πιθανό ανατροπέα της καθεστηκυίας τάξεως, όχι ανατροπέα της εκκλησίας."


Ο "ΑΛΛΟΘΡΗΣΚΟΣ". Η συμπεριφορά του βυζαντινού κράτους απέναντι στον αλλόθρησκο ανιχνεύεται στην περίπτωση των Φράγκων. Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα των Φράγκων που έμειναν στην Ανατολή μετά την Τέταρτη, τη χειρότερη σταυροφορία, ο κ. Μαυρομμάτης υποστηρίζει ότι αντίθετα από τον Αραβα, ο οποίος έχει τη δική του επικράτεια, ο Ιταλός, για παράδειγμα, ο οποίος είναι εγκατεστημένος σε ένα νησί του Αιγαίου, θεωρείται πολύ πιο επικίνδυνος. "Ακόμα κι αν είναι Ρωμαίος πολίτης και εκτελεί τις υποχρεώσεις του έναντι του ρωμαϊκού κράτους (δηλαδή στρατεύεται, πληρώνει τους φόρους του, παντρεύεται με ορθόδοξη γυναίκα, κλπ) εντούτοις το γεγονός και μόνο ότι ανήκει στην καθολική εκκλησία καθιστά το κράτος καχύποπτο απέναντί του. Οχι απλώς επειδή είναι καθολικός ή Ιταλός, αλλά επειδή είναι πιθανόν να υπακούσει σε κάποιο εξωτερικό πόλο εξουσίας. Είναι δυνάμει ένας κίνδυνος."

[Vic]

Molis eida to ayto to topic. Den exw wra twra na diavasw ta arthra, alla tha to kanw. Einai edw kai h aderfh mou opote exw kai mia aythentia na mou pei ti paizei.

Me mia prwth matia den vlepw kati pou einai ekswfthalmo, sigoura ginontan ta perissotera pou anaferei (kapsimo vivliwn klp), tha rwthsw kai ti akrivws htan h istoria me ton Komnhno, den thn eixa ypopsin mou. Pantws, an theleis na deikseis oti to Vyzantio den htan dhmokratiko kratos, mporw na sto katoxyrwsw apo twra :) Aytokratoria htan, oxi monasthri.

Tis diwkseis twn airetikwn egw tis sygrinw me ta antistoixa ths dyshs kai tis thewrw poly pio metrhmenes kai hpies (politismenes en oligois). Pithanws na einai eksairesh mayrh h istoria tou Komnhnou, tha to tsekarw opws eipa. Allwste stoxos mou den htan sto allo thread na pw oti to teleiotero kratos pou perase sthn gh htan to Vyzantio, alla to oti to Vyzantio htan enas entypwsiakotatos politismos kai eth fwtos mprosta apo tous sygxronous tou dytikous... An yparxei diafwnia se ayto, pes thn kai to syzhtame mazi me ta alla...

Mporei na arghsw na apanthsw alla den to ksexnaw :P

[Raven Lord]

μπα όχι δεν θέλω να δείξω κάτι εναντίον του βυζαντίου. άλλωστε και ο ίδιος ο "ιός" αντιμετωπίζει το θέμα ψύχραιμα χωρίς να παραθέτει προσωπικές απόψεις (όταν θέλει γίνεται πολύ καυστικός).

απλά μου κινήθηκε το ενδιαφέρον για τη μελέτη εκείνης της εποχής και έψαχνα να βρω άρθρα κτλ... όχι όπως τα διαβάζαμε στο σχολείο. ούτως ή άλλως, από αυτά που έχω διαβάσει ως τώρα (κυρίως από βιβλία του αδερφού μου που τέλειωσε πολιτκό-ιστορικό παντείου), είναι σαφές ότι το βυζάντιο ήταν μακράν πιο "πολιτισμένο" από τη δύση.

αν έχεις τίποτα να προσθέσεις... go on... αν και δεν ξέρω πότε θα καταφέρω να το δω. :?