Ένορκοι

[Harbinger of Death]

Ομολογώ ότι η αφορμή για το τόπικ είναι μάλλον ότι τελευταίως βλέπω Boston Legal, και βλέπω συνέχεια εφετζίδικες δίκες όπου ο γαμάτος δικηγόρος κάνει εύστοχες αγορεύσεις και καταφέρνει τους ενόρκους να δικαιώσουν τον πελάτη του, ό,τι κι αν έχει κάνει. Ωστόσο, γενικά το θέμα των ενόρκων μου φαίνεται περίεργο.

Κατά τη γνώμη μου, είναι τελείως ηλίθια η φιλοσοφία των ενόρκων, και ιδίως έτσι όπως φαίνεται να λειτουργεί στην Αμερική. Φίλη νομικός μου λέει ότι κι εδώ στο Ελλάντα, στα βαριά κακουργήματα και τα πολιτικά εγκλήματα, έχουμε το μικτό ορκωτό, δλδ ένα σώμα από 4 πολίτες και 3 δικαστές, αν και από ό,τι κατάλαβα είναι σπάνιο φαινόμενο.

Αλλά ας πάμε στο Αμερικάνικο σύστημα. Υποτίθεται ότι οι 12 μαλάκες που καλούν, αντιπροσωπεύουν την κοινή γνώμη. Άσχετο που οι νομικοί εκπρόσωποι των δύο πλευρών έχουν το δικαίωμα να αποκλείσουν ένα μικρό αριθμό από ενόρκους, και στην ουσία φέρνουν το σώμα πιο κοντά στην δική τους πλευρά. Αλλά ακόμα και εάν υποθέσουμε ότι έχουμε ένα πιστό δείγμα της κοινωνίας, όσο πιστό δλδ γίνεται σε 12 ανθρώπους, ο καθένας από αυτούς μπορεί να είναι αρχίδας/ηλίθιος/προκατειλημμένος/χαμένος. Για να αθωώσεις κάποιον για κάτι, αρκεί να πείσεις 4-5 τυχαίους για την αθωότητά του, και από ό,τι καταλαβαίνω, η απόφασή τους υπερισχύει ακόμα και του νόμου! Ακόμα κι αν κάποιος κάνει ένα ευθές και εξώφθαλμο έγκλημα, εάν οι ένορκοι με κάποιο τρόπο πειστούν ότι δεν πειράζει, και η απόφασή τους είναι "αθώος", το έγκλημα είναι σα να μην έγινε ποτέ. Δηλαδή έλεος.

Και γενικότερα, από που και ως που μερικοί άσχετοι, μη πεπαιδευμένοι στις έννοιες του νόμου, πολίτες, πρέπει να μπορούν να κρίνουν ένα έγκλημα;

Πείτε μου ότι κάτι δεν έχω καταλάβει σωστά, και πως δεν είναι τόσο ηλίθιο. Και ντισκάς.

[Deggial]

Κρίνεις το σύστημα των ενόρκων έξω από το ιστορικό τοπίο που διαμόρφωσε το αγγλοσαξονικό δίκαιο (ή κοινό δίκαιο, όπως αλλιώς ονομάζεται). Επίσης κάνεις λάθος για τα περί πειθούς γενικά.

Το σύστημα των ενόρκων ξεκίνησε στις αρχές του 12ου αιώνα μΧ. Εκείνη την εποχή (και για πολλούς αιώνες μετά), οι δικαστές στην Αγγλία προέρχονταν από αριστοκρατικές οικογένειες και επί της ουσίας ζούσαν σε ένα περιβάλλον με διαφορετικά ήθη και έθιμα από αυτά του λαού. Επί της ουσίας, καλούνταν να εκδικάσουν υποθέσεις που γίνονταν σε ένα περιβάλλον εντελώς ξένο προς αυτούς, κι έτσι ξεκίνησε η ιδεολογία του judgement by peers.

Αργότερα, τον 18ο αιώνα, η επανάσταση των αποικιών της Βόρειας Αμερικής και η πάταξη των βασιλικών καθεστώτων έγινε με την διαμόρφωση της ιδεολογίας του περιορισμού της κεντρικής εξουσίας. Ενώ στο ηπειρωτικό δίκαιο η εξουσία συγκεντρώνεται στην κυβέρνηση και οι δικαστές απλώς φροντίζουν την τήρηση των κανόνων που θεσπίζει η κεντρική εξουσία, στο κοινό δίκαιο η νομοθετική εξουσία αποκεντρώνεται και οι δικαστές έχουν και νομοθετικό ρόλο (judge-made law) και πολλά σχετικά αξιώματα είναι αιρετά ή στελεχόνονται με απόφαση της τοπικής διοίκησης (όπως η διεύθυνση της εισαγγελίας - district attorney). Οι ένορκοι είναι για τις ΗΠΑ ένας επιπρόσθετος περιορισμός της εξουσίας, διότι η απόφαση δεν έρχεται από κάποιον που έχει εξουσιαστικό ρόλο (και π.χ. τιμωρεί πολιτικούς αντιπάλους), αλλά από όμοιους του κατηγορουμένου. Γι' αυτό οι ένορκοι έχουν και το δικαίωμα να ακυρώνουν νόμους που δεν θεωρούν δίκαιους (jury nullification).

Όσον αφορά τον νόμο, είναι ο ρόλος του δικαστή να φροντίσει να τον ερμηνεύσει ώστε να γίνει κατανοητός από τους ενόρκους.


Τώρα, όσον αφορά τα περί πειθούς... υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ των υποθέσεων του αστικού δικαίου και του ποινικού δικαίου. Στο αστικό δίκαιο, συνήθως τα γεγονότα είναι ξεκάθαρα και το ζήτημα είναι αν κάποιος παρέβηκε τον νόμο ή τους όρους κάποιας ιδιωτικής συμφωνίας, δηλ. δεν υπάρχει διαφωνία αν έγινε η πράξη, αλλά αν αυτή ήταν εντός του νόμου ή όχι (π.χ. προκύπτει από τα λογιστικά φύλλα κάποια παράβαση του φορολογικού νόμου;). Στο ποινικό δίκαιο, δεν υπάρχει αμφιβολία αν η πράξη είναι παράνομη (σαφώς δε χρειάζεται να έχω σπουδάσει νομική για να ξέρω ότι η πρόκληση σωματικών βλαβών είναι ποινικό αδίκημα :P), αλλά συζητείται εάν πράγματι διαπράχθηκε η πράξη ή όχι.

Ασχέτως συστήματος δικαίου, οι ποινικές υποθέσεις καταλήγουν στην προσπάθεια να πείσεις τον κριτή, είτε αυτός είναι ένορκος πολίτης είτε ένορκος δικαστής, αν έγινε η πράξη. Υπάρχουν αρκετοί μάρτυρες; Είναι τα DNA tests αξιόπιστα; Υπάρχουν δακτυλικά αποτυπώματα, ballistic tests και δε ξέρω'γω τι άλλο. Δεν είναι θέμα νόμου, δεν υπάρχει διαφωνιά αν π.χ. η πρόκληση σωματικής βλάβης είναι δίκαιη ή άδικη, αλλά αν πράγματι έγινε η πράξη αυτή ή όχι.

[Harbinger of Death]

Καταλαβαίνω ότι όταν θεσπίστηκε, πιθανώς να είχε περισσότερο νόημα και να ήταν πράγματι δύναμη ισορροπίας, αλλά μιλώντας για σήμερα, δεν είμαι σίγουρος ότι αυτά που λες είναι αρκετή απάντηση στα προβλήματα του θεσμού. Δεν ήξερα ότι οι δικαστές έχουν και νομοθετικό ρόλο, και σε αυτό πρέπει να υπάρχει αντίβαρο, αν και αυτό δε δικαιολογεί το σώμα των ενόρκων.

Όσον αφορά στην πειθώ, δε με πείθεις :P θέλω να πω, το δείγμα είναι κατά πρώτον εξαιρετικά μικρό. Αυτό κάνει την εμφάνιση διαφόρων οι οποίοι μπορεί να στρεβλώσουν την ορθότητα του αποτελέσματος, πολύ μεγάλη. Προφανώς, ο καθένας από αυτούς τους τυχαίους ανθρώπους έχουν διαφορετικό τρόπο να κρίνουν αν τα στοιχεία είναι αρκετά, εάν υπάρχει reasonable doubt που λένε, εάν αξίζει να τιμωρηθεί κάποιος ή όχι. Επίσης, οι τυχαίοι άνθρωποι έχουν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να παρασυρθούν από τα συναισθήματά τους όσον αφορά στην απόφασή τους, για παράδειγμα εάν ο κατηγορούμενος φαίνεται να έχει κάνει κάτι που προσβάλει τα ήθη τους (βιασμούς ανηλίκων, βλάσφημες πράξεις, γουοτέβα), ακόμα κι αν ο δικαστής και ο εκπρόσωπός του θυμίσουν ότι ο νόμος είναι δίκαιος απέναντι σε όλους, μάλλον θα είναι ακόμα προκατειλημμένοι ενάντια στον κατηγορούμενο. Αυτό μπορεί να δουλέψει και ανάποδα, φυσικά.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν είναι μόνο η πειθώ, αλλά αρκετοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν ένα σώμα ενόρκων σε μια παράλογη απόφαση, και αυτοί είναι και από την πλευρά του ίδιου του ενόρκου, αλλά και από τους δικηγόρους, οι οποίοι θα πουν οτιδήποτε για να αθωώσουν τον πελάτη τους, και προφανώς ο πελάτης τους προσλαμβάνει γιατί είναι καλοί σε αυτό.

[Deggial]

Καταλαβαίνω ότι όταν θεσπίστηκε, πιθανώς να είχε περισσότερο νόημα και να ήταν πράγματι δύναμη ισορροπίας, αλλά μιλώντας για σήμερα, δεν είμαι σίγουρος ότι αυτά που λες είναι αρκετή απάντηση στα προβλήματα του θεσμού. Δεν ήξερα ότι οι δικαστές έχουν και νομοθετικό ρόλο, και σε αυτό πρέπει να υπάρχει αντίβαρο, αν και αυτό δε δικαιολογεί το σώμα των ενόρκων.

Ναι, δεν διαφωνώ πως είναι προβληματικός θεσμός, απλώς σου παρουσιάζω τις συγκυρίες κάτω από τις οποίες διαμορφώθηκε το κοινό δίκαιο. Επίσης, ο θεσμός θα πρέπει να κριθεί κατ' ανάγκην εντός του κοινού δικαίου. Στο ηπειρωτικό δίκαιο, ο θεσμός των ενόρκων είναι εντελώς περιττός.



Αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν είναι μόνο η πειθώ, αλλά αρκετοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν ένα σώμα ενόρκων σε μια παράλογη απόφαση, και αυτοί είναι και από την πλευρά του ίδιου του ενόρκου, αλλά και από τους δικηγόρους, οι οποίοι θα πουν οτιδήποτε για να αθωώσουν τον πελάτη τους, και προφανώς ο πελάτης τους προσλαμβάνει γιατί είναι καλοί σε αυτό.

Το βασικό σημείο που ήθελα να τονίσω είναι πως έτσι κι αλλιώς κάποιος θα πάρει απόφαση σύμφωνα με την πλευρά (κατήγορου και κατηγορούμενου) που θα τον πείσει περισσότερο για την εκδοχή των γεγονότων. Είτε αυτός είναι δικαστής, είτε ένορκος, δεν αλλάζει το πράγμα ιδιαίτερα. Δηλαδή, αναφέρεσαι σε τυχόν προκαταλήψεις των ενόρκων, ωστόσο τις ίδιες ακριβώς προκαταλήψεις μπορεί να έχει και ένας δικαστής.

Παραδείγματος χάριν, ο Άρειος Πάγος στην Ελλάδα φημίζεται για την συντηρητικότητα του. Υπάρχουν έξι υποθέσεις θεμάτων θρησκευτικής ελευθερίας, στις οποίες έλαβε απόφαση υπέρ του κράτους, όμως και στις έξι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε το κράτος. Δηλαδή, ο Άρειος Πάγος με προκατάληψη ερμήνευσε τον νόμο λανθασμένα.

Σε κάθε περίπτωση, στο αγγλοσαξονικό δίκαιο υπάρχουν κάποιες δικλείδες ασφαλείας, αν και αυτές διαφέρουν ανάλογα με την χώρα ή πολιτεία των ΗΠΑ. Στις ΗΠΑ, μετά την τυχαία επιλογή μίας ομάδας ενόρκων, αυτοί εξετάζονται από τον δικαστή και τους δικηγόρους κάθε πλευράς. Στην διαδικασία αυτή, είτε ο κατήγορος είτε ο κατηγορούμενος μπορεί να αποκλείσει κάποιον ένορκο (voir dire). Επιπροσθέτως, ο κατηγορούμενος μπορεί να ζητήσει αλλαγή της τοποθεσίας που θα διεξαχθεί η δίκη (change of venue), εάν υπάρχει ένδειξη πως λόγω της δημοσιότητας της δίκης στην τοπική κοινωνία υπάρχει περίπτωση μεροληψίας από την πλευρά των ενόρκων.

Στην Αγγλία, μόνο ο δικαστής εξετάζει τους υποψήφιους ενόρκους, ωστόσο ο κατηγορούμενος μπορεί να ζητήσει τον αποκλεισμό κάποιου ενόρκου. Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ (όπου ο αποκλεισμός γίνεται χωρίς αιτιολόγηση), πρέπει να υπάρχει κάποιος καλός λόγος για να αποκλειστεί κάποιος.

Τέλος, ανάλογα με τη φύση του εγκλήματος, μπορεί να απαιτείται σύμφωνη απόφαση από την πλειοψηφία, ενισχυμένη πλειοψηφία ή ομοφωνία των ενόρκων.


ΥΓ. Όσον αφορά τους δικαστές, οι αποφάσεις τους δημιουργούν νομικό προηγούμενο (legal precedent), το οποίο δεσμεύει το δικαστικό σώμα σε μελλοντικές αποφάσεις (case law). Δηλαδή, σε παρόμοια υπόθεση το δικαστήριο δεσμεύεται από προηγούμενες αποφάσεις εντός της ίδιας πολιτείας. Τώρα, αν αυτό είναι καλό ή κακό είναι ολόκληρη συζήτηση.

[Harbinger of Death]

Το βασικό σημείο που ήθελα να τονίσω είναι πως έτσι κι αλλιώς κάποιος θα πάρει απόφαση σύμφωνα με την πλευρά (κατήγορου και κατηγορούμενου) που θα τον πείσει περισσότερο για την εκδοχή των γεγονότων. Είτε αυτός είναι δικαστής, είτε ένορκος, δεν αλλάζει το πράγμα ιδιαίτερα. Δηλαδή, αναφέρεσαι σε τυχόν προκαταλήψεις των ενόρκων, ωστόσο τις ίδιες ακριβώς προκαταλήψεις μπορεί να έχει και ένας δικαστής.

Παραδείγματος χάριν, ο Άρειος Πάγος στην Ελλάδα φημίζεται για την συντηρητικότητα του. Υπάρχουν έξι υποθέσεις θεμάτων θρησκευτικής ελευθερίας, στις οποίες έλαβε απόφαση υπέρ του κράτους, όμως και στις έξι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε το κράτος. Δηλαδή, ο Άρειος Πάγος με προκατάληψη ερμήνευσε τον νόμο λανθασμένα.

Χουμ. Εδώ δεν έχεις άδικο, δεν το είχα σκεφτεί. Ωστόσο νομίζω ότι ιδεατά, είναι μάλλον καλύτερα όποιος κρίνει τη νομιμότητα πράξεων, το κατά πόσο κάτι έγινε ή είναι κολαστέο, να είναι κάποιος με νομική κατάρτιση τουλάχιστον, του οποίου οι προσωπικές απόψεις έχουν μια τάση τουλάχιστον να φιλτράρονται από μια αίσθηση που έχει αποκτήσει για το δίκαιο και την απόδοση δικαιοσύνης.


Σε κάθε περίπτωση, στο αγγλοσαξονικό δίκαιο υπάρχουν κάποιες δικλείδες ασφαλείας, αν και αυτές διαφέρουν ανάλογα με την χώρα ή πολιτεία των ΗΠΑ. Στις ΗΠΑ, μετά την τυχαία επιλογή μίας ομάδας ενόρκων, αυτοί εξετάζονται από τον δικαστή και τους δικηγόρους κάθε πλευράς. Στην διαδικασία αυτή, είτε ο κατήγορος είτε ο κατηγορούμενος μπορεί να αποκλείσει κάποιον ένορκο (voir dire). Επιπροσθέτως, ο κατηγορούμενος μπορεί να ζητήσει αλλαγή της τοποθεσίας που θα διεξαχθεί η δίκη (change of venue), εάν υπάρχει ένδειξη πως λόγω της δημοσιότητας της δίκης στην τοπική κοινωνία υπάρχει περίπτωση μεροληψίας από την πλευρά των ενόρκων.

Μόνο σε μένα φαίνονται στρατηγική όλα αυτά; :P


ΥΓ. Όσον αφορά τους δικαστές, οι αποφάσεις τους δημιουργούν νομικό προηγούμενο (legal precedent), το οποίο δεσμεύει το δικαστικό σώμα σε μελλοντικές αποφάσεις (case law). Δηλαδή, σε παρόμοια υπόθεση το δικαστήριο δεσμεύεται από προηγούμενες αποφάσεις εντός της ίδιας πολιτείας. Τώρα, αν αυτό είναι καλό ή κακό είναι ολόκληρη συζήτηση.

Ε, ναι. Και μάλλον λίγο δύσκολη για εδώ.

[rebelos]

teleiws asxeto apla mou to thimise to topic
http://www.imdb.com/title/tt0050083/
foverh tainia
dokimaste

[Nodoordonotthereisnotry]

Συμφωνώ.

[Harbinger of Death]

Με τι; Ελάμπορεητ πλιζ.

[geologiko_karoto]

εμένα πάλι με θύμησε το Runaway Jury (http://www.imdb.com/title/tt0313542/)

Trials are too important to be decided by juries.

[Harbinger of Death]

Ακριβώς.

[Nodoordonotthereisnotry]

Καταρχήν, συμφωνώ με αυτά που λέει ο Deggial ο οποίος ξέρει για τι πράμα μιλάει. Καλό θα ήταν να μελετήσεις αυτά που λέει. Σε σενα αναφέρομαι Harbinger of Death. Συμφωνούσα τη δεδομένη χρονικη στιγμή με την ταινία που σου πρότεινε ο rebelos. Είναι η must.watch.film για ενόρκους. Για να μπεις στο κλίμα ρε παιδί μου. Και το Run Away Jury φυσικά σου εξηγεί λίγο τι παίζει αλλά στην προσπάθειά του Hollywood να εκμαιεύσει και θέαμα, χάνεις και λίιιγο την ουσία.

[Harbinger of Death]

Η αλήθεια είναι πως δε θα καθίσω να μελετήσω και εκτός του thread πολύ, αλλά διάβασα αυτά που είπε και διάβασα και άλλα, για να τα καταλάβω. Εξακολουθώ να μην πείθομαι, όμως. Είναι μάλλον διαφωνία που βασίζεται στην εκτίμηση του καθενός για την ηλιθιότητα του κόσμου.

Είναι ενδιαφέρον πάντως το γεγονός ότι το Κοινό Δίκαιο, το σύστημα που περιλαμβάνει τους ενόρκους, υπάρχει μόνο στην Αγγλία και παλιές αποικίες της (δες (http://en.wikipedia.org/wiki/Image:LegalSystemsOfTheWorldMap.png)), ενώ το civil δίκαιο (δεν ξέρω πως να το μεταφράσω), έχει επικρατήσει στην πλειοψηφία του υπολοίπου κόσμου, ομάδα που περιλαμβάνει πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους πολιτισμούς, όπως τον Κινεζικό, τον Δυτικό, και τον Λατινοαμερικανικό.

[Deggial]

Είναι ενδιαφέρον πάντως το γεγονός ότι το Κοινό Δίκαιο, το σύστημα που περιλαμβάνει τους ενόρκους, υπάρχει μόνο στην Αγγλία και παλιές αποικίες της (δες (http://en.wikipedia.org/wiki/Image:LegalSystemsOfTheWorldMap.png)), ενώ το civil δίκαιο (δεν ξέρω πως να το μεταφράσω), έχει επικρατήσει στην πλειοψηφία του υπολοίπου κόσμου, ομάδα που περιλαμβάνει πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους πολιτισμούς, όπως τον Κινεζικό, τον Δυτικό, και τον Λατινοαμερικανικό.

Ηπειρωτικό ή Αστικό δίκαιο καλείται, αλλά συνήθως αναφέρεται με το πρώτο όνομα.